الشيخ محمد علي الگرامي القمي (مترجم: بصيرى)

52

منطق مقارن (فارسى)

" انت " در آنها ، مانند مقدر بودن " - مبتدا - " در پاسخ به سئوال احمد چگونه است ؟ - كه گوييم : - بيمار است - نميباشد ، چه اينكه در اينجا جواب كامل - احمد بيمار است - مىباشد و " احمد " را در تقدير گرفته‌ايم ولى در فعل امر اينطور تقدير نداريم . * * * در نزد منطقيان كلمه " الرجل " نيز مركب است زيرا " ال " جزء مرتب بر سمع آن است و بر معناى معرفه بودن دلالت دارد . مگر اينكه قيد ديگرى افزوده شود و بگوييم كه مراد از جزء آن است كه با اتصال به جزء ديگر ، استقلال خود را از دست ندهد . در اين صورت كلماتى مانند مسلمون و ليضرب و يضرب و همچنين تاء تانيث و تنوين تنكير و لام تعريف خارج ميشوند . اقسام مركب مركب يا تام است يا ناقص . مركب تام آن است كه سكوت بر آن صحيح باشد ، يعنى داراى معناى كامل باشد . و آن خود بر دو قسم است : خبر و انشاء . خبر آن است كه شانيت احتمال صدق و كذب را داشته باشد « 1 » مانند حسن ايستاده است و انشاء آن است كه شانيت مذكور را دارا نباشد مانند برو و مهربان باش . مركب ناقص آن است كه سكوت بر آن صحيح نباشد و آن نيز بر دو قسم است ، زيرا جزء دوم آن گاهى قيد جزء اول است و در اين صورت يا قيد اضافى خواهد بود مانند ، غلام زيد كه جزء اول بطور اضافه مقيد بجزء دوم

--> ( 1 ) - كلمه شانيت را در تعريف قيد نموديم تا بر ايراد جمعى از جمله شيخ طوسى در " عده ص 26 " جواب گفته باشيم . اينان مىگويند : بسيارى از اخبار احتمال صدق در آنها داده نمىشود مانند آسمان زير پاى ماست . و در بسيارى از آنها احتمال كذب راه ندارد مانند آسمان بالاى سر ماست - و مانند اخبار پيامبر و ائمه ( ع ) .